Historia

1966

Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej Polskiej Akademii Nauk (IITiS PAN) jest kontynuacją  Zakładu Systemów Automatyki Kompleksowej PAN (ZSAK PAN). Zakład został powołany do życia pod kierownictwem Prof. Stefana Węgrzyna w roku 1966, jako zamiejscowa jednostka warszawskiego Instytutu Automatyki PAN. W 1969 roku Zakład wszedł w skład utworzonego rok wcześniej Centrum Badań Naukowych Polskiej Akademii Nauk w województwie Katowickim z siedzibą w Zabrzu. Po likwidacji Centrum w 1975 roku, jego jednostki, wśród nich ZSAK PAN, podjęły działalność jako placówki naukowe Polskiej Akademii Nauk.

Pierwszą siedzibą Zakładu było pomieszczenie o powierzchni około 20m2 w prowadzonej przez Profesora Stefana Węgrzyna Katedrze Teorii Regulacji Politechniki Śląskiej przy ul. Katowickiej 10 w Gliwicach (obecnie Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej przy ul. Akademickiej 10).

Zakład od 1966 roku prowadził prace teoretyczne dotyczące m.in. zastosowania metod aproksymacji stochastycznej do tworzenia modeli obiektów oraz modelowania układów bezpośredniej regulacji cyfrowej z wykorzystaniem maszyny Odra 1003. Identyfikowano własności obiektów i układów złożonych, rozwijano teorię algorytmów sterowania oraz teorię optymalizacji sterowania i struktury układów.

1970

W połowie 1970 roku ZSAK PAN przeniósł się z Politechniki Śląskiej do części pomieszczeń na trzecim piętrze budynku przy ul. Zwycięstwa 21 w Gliwicach, który obecnie jest siedzibą Urzędu Miejskiego w Gliwicach. W skromnej przestrzeni wydzielono pomieszczenie, w którym została zainstalowana nowoczesna wówczas maszyna Odra 1204 z kompilatorem języka Algol-60. Pracownicy dysponowali również językiem dedykowanym  do symulacji układów dynamicznych, a także biblioteką algorytmów w języku Algol- 60.

W 1970 roku ZSAK PAN pełnił funkcję koordynatora Problemu Węzłowego 06.1.2 pt.: „Systemy automatyki kompleksowej”. Realizacja tego problemu węzłowego zakładała wybór przykładowych węzłów technologicznych, dla których starano się opracować i zidentyfikować odpowiednie modele matematyczne, a następnie wykorzystać je do syntezy algorytmów komputerowego sterowania.

1972

W 1972 roku Polska Akademia Nauk zakupiła działki przy ulicy Bałtyckiej w Gliwicach w pod wspólny budynek dla Zakładu Systemów Automatyki Kompleksowej PAN i Zakładu Inżynierii Chemicznej i Konstrukcji Aparatury PAN.  We wrześniu 1977 roku oddano do użytku obecną siedzibę Instytutu. W budynku przewidziano klimatyzowane pomieszczenie dla potrzeb laboratorium komputerowego, dwa pomieszczenia laboratoryjne oraz trzy razy więcej pomieszczeń dla pracowników niż w poprzedniej lokalizacji.

1976

Rezultaty dały podstawę uruchomienia latach 1976-1980 kolejnej edycji problemów węzłowych. ZSAK PAN pełnił ponownie rolę koordynatora badań objętych Problemem Węzłowym 06.4 „Zintegrowane systemy komputerowego sterowania procesami produkcyjnymi”. Jednocześnie prace badawczo-rozwojowe objęły  opracowanie systemów wspomagania projektowania i uruchamianie systemów mikroprocesorowych. Ich rezultatem t było opracowanie i opatentowanie w 1977 roku układowej emulacji mikroprocesorów jako zasadniczej części prototypu urządzenia RTDS-8 (Real-Time Development System), który wszedł do produkcji w 1981 roku. Następnie zaprojektowano mikrokomputer ComPAN-8, którego produkcję rozpoczęto w roku 1984.

1986

W 1986 roku ZSAK PAN został generalnym wykonawcą Centralnego Programu Badawczo-Rozwojowego CPBR 8.6 „Mikrokomputerowe systemy wspomagania pracy twórczej” pod egidą Polskiej Akademii Nauk. Prowadzono tu prace dotyczące systemów doradczych, wspomagania projektowania i konstrukcji układów cyfrowych, tworzono pakiety narzędziowe wspomagające badania oraz dydaktykę. W zakładzie powstały między innymi: analizator modeli kolejkowych AMOK dla modelowania i oceny efektywności sieci systemów komputerowych, kolejne emulatory RTDS-8/16, mikrokomputer o rekonfigurowalnej architekturze ComPAN-P, przydatne w tworzeniu rozproszonych systemów sterowania.

1989

Od 1971 roku ZSAK PAN wydawał kwartalnik „Podstawy Sterowania”. Czasopismo to miało charakter ogólnokrajowy i było redagowane w kilku językach. Jego nazwa została zmieniona na „ Archiwum Informatyki Teoretycznej i Stosowanej”, a następnie w 2005 roku na „Teoretical and Applied Informatics”, pod którą było wydawane do 2017 roku.
Dorobek Zakładu sprawił, że Uchwałą nr 2/89 Prezydium Polskiej Akademii Nauk z dnia 17 stycznie 1989 roku został on przekształcony w Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej Polskiej Akademii Nauk. Prof. Stefan Węgrzyn był kierownikiem Zakładu od początku jego istnienia, prowadził wymienione problemy węzłowe, a następnie był dyrektorem Instytutu nieprzerwanie do roku 2002, a w latach 2003–2006 dyrektorem do spraw naukowych.

1996

W kwietniu 1996 roku, Centralna Komisja Do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych przyznała Instytutowi uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora nauk technicznych w dyscyplinie informatyka.

1997

W roku 1997  Instytut pierwszy raz uczestniczył w realizacji trzyletniego projektu europejskiego CRIT-2 w ramach programu ESPRIT (Czwartego Programu Ramowego) pt „Image Processing Algorithms for Computer Aided Toolmark Identification”. W roku 2007 konsorcjum trzech partnerów (Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN, Akademia Techniczno-Humanistyczna oraz Politechnika Śląska) zrzeszonych w Śląskim Centrum Zaawansowanych Technologii uzyskało dofinansowanie na stworzenie środowiskowego laboratorium systemów wizyjnej eksploracji przestrzeni trójwymiarowej. Zakończenie realizacji tego projektu i otwarcie Laboratorium Eksploracji Przestrzeni 3D nastąpiło w połowie roku 2008. W latach 2018-2021 Instytut po raz pierwszy pełnił rolę koordynatora  projektu europejskiego, był to SerIoT – Secure and Safe Internet of Things w ramach programu H2020, realizowany w konsorcjum 15 instytucji z 8 krajów  europejskich.

Książka autorstwa Pani Haliny Węgrzyn Stefan Węgrzyn - historia życia.